Rzeczy haftowane ręcznie wymagają delikatnego traktowania. Obojętnie, czy to jest ręcznie haftowana szatka na Chrzest Święty, ozdobna poduszka, obrus czy koszula z haftem. Haft (szczególnie ręczny) to wyjątkowy sposób ozdabiania tkanin, czasochłonny oraz często niepowtarzalny. Warto zatem zadać sobie trochę trudu, aby odpowiednio zadbać o takie przedmioty.

Wiele osób obawia się prania pierwszego haftu, ale Ty już nie musisz. Z tego wpisu dowiesz się, na co zwrócić uwagę i wybierzesz swój własny sposób na pranie haftu. Odpowiednia pielęgnacja haftowanych przedmiotów nie musi być trudna, gdy tylko pozna się kilka podstawowych informacji.

Po latach haftowania wiem, że piękny haft nie kończy się w momencie, gdy odcinam ostatnią nitkę. Równie ważne jest to, jak będziemy się nim później opiekować.

Czy haft ręczny można prać?

Haft ręczny można prać i to na różne sposoby. Gdy chcesz wyprać jakąś haftowaną rzecz, warto zadać sobie kilka pytań: czy wiem, z jakiego materiału jest dana rzecz (len, bawełna, czy syntetyki) oraz jakimi nićmi był wykonany haft.

Sprawa jest o wiele łatwiejsza, gdy dany przedmiot, np. haftowany obrus wykonałaś samodzielnie. Wiesz dokładnie, jakich materiałów i nici użyłaś. Z mojego wieloletniego doświadczenia hafciarskiego mogę powiedzieć, że dobór muliny (i innych nici) do haftu jest niezmiernie ważny. Nie tylko na etapie samej pracy, ale właśnie także przy użytkowaniu gotowej rzeczy. Korzystając z markowych, sprawdzonych mulin zdecydowanie zmniejszamy ryzyko zafarbowania tkaniny. Bo nie oszukujmy się, łatwo znaleźć paczki pełne motków muliny w różnych kolorach, ale nieznanego pochodzenia. One kuszą ceną i często kolorową zawartością, natomiast takie nici często farbują po zetknięciu z wodą. Uwierz mi, nie ma chyba nic gorszego niż poświęcić kilka albo kilkanaście godzin na haft, aby później okazało się, że wszystko jest poplamione i odbarwione…

Zdecydowanie polecam korzystanie z mulin marki Ariadna (polska marka, warto wspierać swoich) lub Anchor, DMC, Madeira.

Jeśli nie wiesz, z jakich materiałów jest dana rzecz, to warto zrobić małą próbę na fragmencie haftu – zamoczyć kawałek takiej rzeczy w ciepłej wodzie i zobaczyć, czy coś się będzie działo. Niestety może się okazać, że przy dłuższym kontakcie z wodą lub detergentem farba puści dopiero po chwili. Tego chyba nie da się uniknąć, jeśli zostały użyte nici słabej jakości. Ale nie ma się co przejmować na zapas – zazwyczaj to się nie zdarza.

Co sprawdzić przed praniem haftowanej rzeczy?

Przed praniem sprawdź:

• rodzaj tkaniny
• rodzaj nici
• czy haft nie ma dodatkowych elementów jak koraliki, cekiny, koronki, itp.
• czy producent zaleca konkretny sposób prania (jeśli kupiłaś gotową rzecz, powinna być metka z informacjami)
• czy na materiale znajduje się plama, którą trzeba wcześniej usunąć

Warto też zobaczyć tył haftu, czy wszystkie nitki dobrze się trzymają, czy coś się nie rozpruło. W czasie prania taka pęknięta nić może się rozwiązywać i fragment haftu może się zniszczyć.

Jak przygotować haft do prania?

Oto moja checklista, jak sprawnie przygotować się do prania haftu ręcznego (i maszynowego też).

1. Obejrzyj haft

Przyjrzyj się haftowi z prawej i lewej strony. Zobacz także, jak wygląda cała rzecz, którą chcesz wyprać. Jeśli to obrus wykończony koronką, na to też zwróć uwagę. W razie potrzeby najpierw trzeba zreperować zniszczone fragmenty. Przy koszuli sprawdź guziki, czy nie odpadną podczas prania.

2. Usuń luźne nitki

Gdy widzisz, że gdzieś wystaje kawałek nitki, sprawdź dokładnie skąd jest i utnij nadmiar lub doszyj dany fragment. Nadszarpnięty haft może się całkiem spruć w czasie prania.

3. Sprawdź, z jakiej tkaniny bazowej jest dany przedmiot

Gdy w grę wchodzą tkaniny naturalne, jak len czy bawełna, warto z jeszcze większą delikatnością podejść do tematu prania i suszenia haftu. Przy sztucznych materiałach, jak poliester, istnieje mniejsze ryzyko zniszczenia tkaniny bazowej.

4. Zabezpiecz delikatne elementy

Sprawdź guziki, koraliki, cekiny – jeśli teraz są luźne, to w czasie prania mogą całkowicie odpaść. Przyszyj je na nowo lub odpruj teraz, a doszyjesz po praniu. Pamiętaj, że oderwany koralik czy guzik może znisczyć pralkę!

Jak prać haft ręczny krok po kroku?

Prać można na dwa sposoby – ręcznie lub w pralce. To od Ciebie zależy, jaką metodę wybierzesz. Pamiętaj tylko, aby nie szarpać tkaniny za mocno i nie wybrać zbyt wysokiej temperatury i wirowania. O haft dbamy delikatnie.

Pranie ręczne haftu

To bezpieczne, ale pracochłonne rozwiązanie. Najlepiej sprawdza się przy bardzo ozdobnych haftach, hafcie na wełnie oraz elementach, które mają dużo koralików i doszywanych elementów 3d.

Pierz ręcznie, zostaw trochę aby nasiąknęło wodą. Na koniec wypłucz za pomocą czystej, bieżącej wody. Odciśnij nadmiar wody i odwieś do wysuszenia.

Czy haft można prać w pralce?

Tak, oczywiście. To rozwiązanie z którego jak hafciarka sama najchętniej korzystam. Piorę w pralce własne hafty oraz te, które kupuję (zbieram różne haftowane tkaniny, najczęściej obrusy). Ważne jednak, by pamiętać o kilku kwestiach.

Na 90 stopni osobiście piorę tylko sprawdzone tkaniny (moje obrusy lub pościel), które mają jasny haft i wiem, że jego wykonanie jest naprawdę dobrej jakości. Ale to nie jest tryb, do którego namawiam, jeśli obawiasz się zniszczenia tkaniny lub nie jesteś pewna jak zareaguje na taką temperaturę.

Moja rekomendacja:
→ Warto prać haftowane rzeczy w woreczkach do prania np. bielizny (gdy są to małe rzeczy) lub włożyć taką rzecz do poszewki na poduszkę. Taki dodatkowy “worek” w praniu zabezpieczy nasz haft przed zaciągnieciem się o elementy bębna czy innych rzeczy, jakie będziemy prali wraz z tym haftem.

Jakiego detergentu używać do prania haftu?

W kwestii prania (nie tylko haftowanych rzeczy) polecam delikatniejsze środki, a najlepiej po prostu ekologiczny proszek. Może być taki domowej roboty. Im mniej chemii, tym lepiej. Nie polecam płynów, a szczególnie kapsułek. I zdecydowanie nie warto korzystać z płynu do płukania tkanin przy przedmiotach haftowanych. Taki płyn oblepia nici tkaniny i haftu, co powoduje szybsze niszczenie i wbrew pozorom, szybsze zabrudzenie. Zamiast płynu do płukania można użyć niewielkiej ilości zwykłego octu.

Jeśli masz biały haft i tkaninę, można namoczyć w wodzie z dodatkiem tlenu aktywnego lub dosypać go do pralki. Nadtlenek sodu działa wybielająco, a jest prosty w składzie.

Czego lepiej nie używać?

Zdecydowanie odradzam używanie mocnych środków odplamiających, szczególnie takich na bazie chloru. Takie substancje mogą odbarwić nasz haft i zniszczyć całość.

Jak suszyć haft ręczny?

Najlepiej naturalnie. Suszarka bębnowa wytwarza wysoką temperaturę i nie każdy haft wyjdzie z takiego spotkania w dobrym stanie.

Po praniu ręcznym należy delikatnie wykręcić tkaninę, aby pozbyć się nadmiaru wody. Nie ciągnij za mocno! Łatwo uszkodzić haft. Można także odcisnąć taki materiał w czysty, biały ręcznik, który wsiąknie sporą część wilgoci z wypranej rzeczy. Następnie delikatnie strzepnąć, aby wyprostować tkaninę i odwiesić do naturalnego wyschnięcia, w przewiewnym miejscu, ale nie bezpośrednio na słońcu. Promienie słoneczne mogą odbarwić kolory.

Nie prasujemy haftu tak samo jak zwykłej, gładkiej tkaniny. Tutaj trzeba więcej czasu i skupienia. Można prasować przez drugą warstwę np. cienkiej bawełnianej pieluszki czy chustki. Bardzo uważać, aby nie zaciągać elementów.

Moja mama pokazała mi trik! Ostatnie prasowanie wykonuję na lewej stronie haftu, dzięki czemu na prawej stronie on się uwypukli, a materiał bazowy wygładzi.

Jak dbać o haft, żeby służył przez wiele lat?

Tutaj przechodzimy od „prania” do długoterminowej pielęgnacji. Nie tylko samo pranie jest ważne. Sposób, w jaki przechowujesz swój haft także ma znaczenie. Unikaj ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne. Przechowuj dobrze wysuszone i starannie złożone w szafie. Możesz mieć osobną półkę lub nawet dedykowane pudełko, aby ograniczyć kurzenie się materiałów haftowanych. Fajnym sposobem na unikanie kurzu w szafie jest przykrycie takiego stosiku tkanin ochronnym kawałkiem papieru. A na koniec jeszcze jedno: zdecydowanie unikaj kontaktu z perfumami, także tymi do pomieszczeń. Każdy płyn, który trafi na powierzchnię tkaniny może ją zaplamić lub odbarwić.

Haftowana pamiątka często zostaje z nami znacznie dłużej niż jeden sezon czy jedno wydarzenie. Warto zadbać o nią, piorąc w odpowiedni sposób. Dzięki temu będzie można cieszyć się takim haftowanym przedmiotem wiele, wiele lat.

Najczęstsze błędy podczas prania haftu

Nie rób tego:

1. ❌ Nie pierz bez sprawdzenia rodzaju materiału.
2. ❌ Nie używaj zbyt wysokiej temperatury.
3. ❌ Nie pocieraj mocno haftu.
4. ❌ Nie wykręcaj haftowanej tkaniny.
5. ❌ Nie susz bezpośrednio na mocnym słońcu.
6. ❌ Nie prasuj bezpośrednio po wypukłych elementach haftu.
7. ❌ Nie stosuj przypadkowych, silnych środków do odplamiania.

Jak prać obrazek w ramce?

Gdy masz haft oprawiony w ramkę lub tamborek, to oczywiste, że nie włożysz tego do pralki. Do odświeżenia takich obrazków warto używać rolki do czyszczenia ubrań (takiej z klejącym papierem). To pozwoli usunąć kurz oraz lekkie zabrudzenia. Obrazki na ścianach raczej nie brudzą się tak mocno jak obrusy, poduszki czy koszula. Tutaj wystarczy tak naprawdę odkurzyć.

Można użyć także czystej, lekko wilgotnej szmatki do przetarcia takiego obrazka, aby usunąć powierzchowne zabrudzenia.

Najważniejsze zasady prania haftu – ściągawka hafciarki w skrócie

1. Sprawdź materiał i nici.
2. Zawsze wybieraj możliwie delikatną metodę.
3. Unikaj wysokiej temperatury.
4. Nie pocieraj i nie wykręcaj haftu.
5. Delikatnie odsącz wodę.
6. Susz w odpowiedni sposób.
7. Prasuj z zachowaniem ostrożności.
8. W przypadku cennej lub starej pamiątki — zachowaj szczególną ostrożność.

Zaobserwuj mój profil w social mediach lub na YouTube, aby na bieżąco poszerzać swoją wiedzę na temat haftowania.

Pozdrawiam serdecznie
Karolina z PAPI studio